Ooit maakte ik mee dat ambtenaren van een sociale dienst een aanvraag voor een bijstanduitkering apart hadden gelegd omdat ze de zaak niet vertrouwden. De hoogopgeleide aanvraagster, die plots door haar man was verlaten, had alle vragen op het formulier in één keer goed en volledig ingevuld en dat was in de (kleine) gemeente nog nooit voorgekomen. Hou dat beeld even voor ogen als u aan Europees aanbesteden denkt.

Als de overheid iets wil aanschaffen dat meer gaat kosten dan een door Europa vastgesteld normbedrag moet dat kenbaar worden gemaakt op een Europese website, zodat ook bedrijven uit de rest van de EU kunnen meedingen naar de opdracht. Tot zover de theorie, want in de praktijk komt dat – behalve bij de aanschaf van vliegtuigen, oorlogstuig en kerncentrales – niet voor.

Die Europese website is er wél. Daar staan dagelijks ongeveer 1000 mededelingen op in de vorm van aanbestedingen, wijzigingen, aanvullingen en gunningen. Daar kan geen mens wijs uit, dus wemelt het van de bedrijfjes die zich aanbieden om ondernemers te helpen bij het vinden van mogelijk interessante overheidsklussen. Daarnaast heb je bedrijven die de aanbestedende overheidslagen die we kennen weer helpen om de juiste mededelingen op de juiste wijze op die Europese website te krijgen en met het schrijven van ‘bestekken’ waarin – ook weer volgens Europese voorschriften – op de goede manier wordt omschreven wat de bestelling precies inhoudt.

Om nou te voorkomen dat er zich echt een Roemeens bedrijfje meldt voor het bouwen van een website voor de gemeente Amsterdam wordt er in zo’n bestek dan opgenomen dat iedereen die er aan gaat werken wel goed Nederlands moet spreken. U snapt het, we maken zelf weer extra regels om te kunnen voldoen aan Europese regels waar we geen last van willen hebben. Dat alles maakt dat een aanbesteding al gauw een jaarsalaris kost aan de kant van leveranciers en dat kleine bedrijven zich wel wachten om er überhaupt aan te beginnen. Bij de aanbestedende overheid is er de voortdurende angst dat er iets wordt vergeten, dus vraagt men aan mogelijke leveranciers consequent alles wat men mag vragen en niet slechts dat wat echt nodig geweten moet worden.

En als er iets mis gaat zijn er altijd nog de aanbestedingsjuristen. De Nederlandse Vereniging Aanbestedingsrecht is met 500 leden een van de grootste juridische verenigingen van Nederland. Zelf verklaart de vereniging dat als een uitvloeisel van het belang van het aanbestedingsrecht, maar zou het niet kunnen dat het mede de uitkomst is van onduidelijke wet- en regelgeving?

Waarom doen we eigenlijk zo moeilijk? Nou, omdat het nu eenmaal moet is dan het antwoord. Het is de logica van het rode stoplicht, midden in de nacht op een volstrekt verlaten kruispunt.