Vakzekerheid

 

Voor het eerst in de relatief korte geschiedenis – zo’n vijftig jaar – van de ICT lijkt het er op dat de gevolgen van een economische crisis anders zullen zijn dan wat we tot nog toe gewend waren. Het verdampen van de traditionele grenzen tussen bedrijfstakken biedt meer dan ooit de mogelijkheid om ICT’ers buiten de ICT bedrijfstak een andere baan te bezorgen.

Tot nu toe kenmerkt de ICT sector zich door buitengewoon korte economische cycli en een hoge gevoeligheid voor de conjunctuur. Zo’n ‘varkenscyclus’ heeft - als het om de arbeidsmarkt gaat - als voornaamste kenmerk de bekende carrousel, waarbij bedrijven eerst tegen hoge kosten hevig met elkaar moeten concurreren op de krappe arbeidsmarkt om daarna bij economische tegenwind weer afscheid te moeten nemen van mensen waarin veel is geïnvesteerd. Als de economie weer aantrekt begint de hele cyclus weer opnieuw, maar dan met nieuwe mensen als gevolg van het hoge tempo van technologische ontwikkeling. Immers, wie een paar jaar de ontwikkelingen in het ICT-vak niet goed heeft bijgehouden kan een rol als ‘herintreder’ wel vergeten. De grootste problemen van de ICT bedrijfstak zijn daarom de hoge omloopsnelheid op de arbeidsmarkt en de hoge transactiekosten en de menselijke kapitaalvernietiging die daarmee samenhangt. Door de jaren heen zijn heel wat ICT’ers als gevolg van de elkaar gestaag opvolgende crises uit het vak verdwenen en uiteindelijk maar wat anders gaan doen voor het verdienen van het dagelijks brood. Hun opgebouwde kennis is daarmee verloten gegaan.

Maar ICT is inmiddels niet meer het exclusieve domein van daarin gespecialiseerde dienstverleners en software producenten. ICT heeft zich ontpopt als de enige echt geslaagde revolutie die het leven van mensen dramatisch heeft veranderd. De techniek is onlosmakelijk verbonden met de manier waarop we produceren, communiceren, werken, studeren en recreëren. ICT-systemen leveren een bijdrage aan het ontwerp, de productie en werking van ontelbare producten en diensten. Zonder ICT staat alles stil. Mede als gevolg van die ontwikkeling werken zes van de tien ICT’ers  inmiddels buiten de ICT sector, in andere bedrijfstakken en bij de (semi)overheid.

Begin deze eeuw beleefde de ICT sector als gevolg van de ‘internet bubble’ een laatste grote golf van ontslagen. Een deel van die mensen ging voor het vak verloren en een ander deel kwam bij de (semi)overheid terecht, die eindelijk ook eens kans maakte op het vervullen van ICT vacatures. In die jaren is de overheid ICT’ers ook meer gaan betalen. Vandaag de dag zien we de paradoxale situatie dat op heel korte termijn er in de ICT sector teveel gekwalificeerde mensen zijn terwijl die sector zelf heel goed weet dat er op middellange termijn een structureel tekort blijft. Daarnaast hebben bedrijven in alle andere economische sectoren als gevolg van de doordenderende ICT revolutie nog steeds ICT vacatures. En de (semi)overheid heeft inmiddels ontdekt dat het verstandig is om niet al je ICT buiten de deur te zetten. Daar rijpt langzaam het besef dat het niet gaat om de vraag hoeveel mensen er voor de overheid werken, maar om de vraag of ze de juiste dingen kunnen.

Tegen die achtergrond zou het vreemd zijn als de uitstroom vanuit de ICT sector niet wordt geabsorbeerd door de rest van de economie. Elk overheidsorgaan of bedrijf dat zich in 2010 beklaagd over onvervulbare ICT vacatures heeft in 2009 zitten slapen of heeft een serieus probleem op de afdeling ‘recrutement”.